۷ پیام مهم از یک راهپیمایی سرنوشتساز چیست؟
آیا حضور ۳۵ میلیونی در ۲۲ بهمن معادلات سیاسی پس از دیماه را تغییر داد؟ | ۷ پیام مهم از یک راهپیمایی سرنوشتساز
راهپیمایی ۲۲ بهمن همواره یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی و اجتماعی کشور به شمار میرود؛ اما در سال ۱۴۰۴، حضور گسترده و آنچه از آن به عنوان «حضور ۳۵ میلیونی» یاد شد، ابعاد تازهای به تحلیلها بخشید. بسیاری این مشارکت را پاسخی مستقیم به تحولات دیماه دانستند و آن را نشانهای از اتحاد ملی و انسجام اجتماعی تلقی کردند. در مقابل، برخی تحلیلگران تأکید کردند که این حضور را باید در چارچوب سنت سالانه و بستر کلی فضای سیاسی کشور ارزیابی کرد.
اما پرسش اصلی اینجاست: آیا ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ توانست معادلات سیاسی پس از دیماه را تغییر دهد؟ در ادامه، در ۷ محور مهم به بررسی این موضوع میپردازیم.
۱) آیا حضور گسترده مردم پیام روشنی از اتحاد ملی داشت؟
یکی از مهمترین کلیدواژههایی که پس از ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ در فضای رسانهای برجسته شد، «اتحاد ملی» بود. حضور گسترده اقشار مختلف مردم—از خانوادهها گرفته تا جوانان و سالمندان—بهعنوان نمادی از همبستگی اجتماعی معرفی شد.
حامیان این نگاه معتقدند وقتی میلیونها نفر در یک مناسبت ملی شرکت میکنند، این حضور فراتر از یک آیین سالانه، به پیامی سیاسی و اجتماعی تبدیل میشود. از این منظر، راهپیمایی ۲۲ بهمن نشان داد که علیرغم چالشها و نارضایتیهای مقطعی، بخش قابل توجهی از جامعه همچنان بر حفظ انسجام و ثبات تأکید دارد.
در شرایطی که برخی جریانها از «شکاف اجتماعی» سخن میگفتند، این حضور گسترده بهعنوان نشانهای از تداوم پیوندهای ملی تحلیل شد.
۲) آیا ۲۲ بهمن پاسخی مستقیم به تحولات دیماه بود؟
تحولات دیماه، فضای سیاسی و رسانهای کشور را تحت تأثیر قرار داده بود. اعتراضات، بحثهای گسترده در شبکههای اجتماعی و تحلیلهای مختلف درباره آینده فضای سیاسی، همگی زمینهای ایجاد کردند که راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ در بستر آن معنا پیدا کند.
برخی ناظران معتقدند حضور پرشمار مردم، پاسخی به همان تحولات بود؛ پیامی مبنی بر اینکه تلاشها برای تعمیق شکاف یا ایجاد بیثباتی، نتیجه مورد نظر برخی جریانها را در پی نداشته است. در این نگاه، ۲۲ بهمن نه صرفاً یک مراسم سالانه، بلکه یک «کنش سیاسی جمعی» در واکنش به فضای دیماه تلقی شد.
البته در مقابل، دیدگاهی دیگر تأکید دارد که نباید میان این دو رویداد رابطهای قطعی و مستقیم برقرار کرد و باید هر کدام را در زمینه خاص خود تحلیل کرد.
۳) آیا این حضور گسترده موجب تقویت انسجام حامیان نظام شد؟
یکی از آثار قابل مشاهده راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴، تقویت روحیه و انسجام در میان حامیان نظام بود. حضور میلیونی، در سطح روانی و اجتماعی، احساس قدرت جمعی و همبستگی را تقویت میکند.
در ادبیات سیاسی، نمایش حمایت عمومی میتواند به تثبیت موقعیت ساختارهای سیاسی کمک کند. این موضوع بهویژه در شرایطی که کشور با فشارهای خارجی یا چالشهای داخلی روبهروست، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ توانست فضای نااطمینانی پس از دیماه را تا حدی مدیریت کرده و تصویری از ثبات و تداوم ارائه دهد. این تصویر، هم در داخل کشور و هم در سطح رسانههای خارجی بازتاب گستردهای داشت.
۴) آیا رسانهها نقش تعیینکنندهای در برجستهسازی پیام ۲۲ بهمن داشتند؟
در عصر رسانه و شبکههای اجتماعی، هر رویداد مهمی بلافاصله وارد میدان روایتها میشود. راهپیمایی ۲۲ بهمن نیز از این قاعده مستثنا نبود. رسانههای داخلی آن را نماد «انسجام ملی» و «پایبندی مردم به آرمانها» معرفی کردند.
در مقابل، برخی رسانههای خارجی تلاش کردند این حضور را در چارچوبهای متفاوتی تحلیل کنند. با این حال، حجم تصاویر، گزارشها و بازتابها به گونهای بود که پیام اصلی آن—یعنی مشارکت گسترده—بهراحتی قابل انکار نبود.
در چنین فضایی، روایت غالب میتواند بر معادلات سیاسی اثر بگذارد. وقتی یک رویداد بهعنوان نشانه ثبات معرفی میشود، این تصویر میتواند بر رفتار بازیگران سیاسی داخلی و حتی تحلیلگران خارجی تأثیرگذار باشد.
۵) آیا ۲۲ بهمن توانست موجهای اعتراضی را کمرنگ کند؟
یکی از مهمترین پرسشها این است که آیا راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ باعث کاهش اثرگذاری موجهای اعتراضی پس از دیماه شد یا خیر؟
برخی معتقدند نمایش گسترده حمایت مردمی، فضا را به سمت آرامش بیشتر سوق داد و از شدت تنشها کاست. در این تحلیل، ۲۲ بهمن بهعنوان یک «سوپاپ اطمینان اجتماعی» عمل کرد؛ جایی که بخش قابل توجهی از جامعه حضور خود را اعلام کرد و معادلات فضای عمومی را تغییر داد.
در مقابل، دیدگاه دیگری تأکید دارد که مطالبات اجتماعی و اقتصادی، مستقل از چنین رویدادهایی ادامه مییابد و نمیتوان صرفاً با یک مراسم گسترده، همه چالشها را پایانیافته تلقی کرد.
واقعیت احتمالاً در میانه این دو نگاه قرار دارد؛ ۲۲ بهمن میتواند بر فضای روانی و سیاسی کوتاهمدت اثر بگذارد، اما حل ریشهای مسائل نیازمند سیاستگذاریهای دقیق و پاسخگویی مستمر است.
۶) آیا این حضور بر معادلات سیاسی داخلی اثر گذاشت؟
در فضای سیاسی داخلی، نمایش حمایت عمومی میتواند موقعیت بازیگران مختلف را تقویت یا تضعیف کند. راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ برای جریانهای حامی نظام، سرمایهای نمادین ایجاد کرد و دست آنان را در عرصه گفتمانی تقویت نمود.
از سوی دیگر، برخی جریانهای منتقد ممکن است در تحلیل راهبردهای خود بازنگری کرده باشند. وقتی تصویر غالب از فضای عمومی، تصویر انسجام و مشارکت گسترده باشد، معادلات رقابت سیاسی نیز دچار تغییر میشود.
این تغییر الزاماً به معنای حذف اختلافنظرها نیست، بلکه میتواند به بازتعریف خطوط گفتوگو و رقابت سیاسی منجر شود.
۷) در نهایت، آیا ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ نقطه عطفی در تثبیت ثبات و انسجام بود؟
پاسخ به این پرسش به زاویه نگاه تحلیلگر بستگی دارد. آنچه مسلم است، راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ با مشارکت گسترده، پیامی از تداوم و ثبات را مخابره کرد. در شرایطی که برخی از شکاف و بحران سخن میگفتند، این حضور میلیونی بهعنوان نشانهای از ظرفیت بالای همبستگی اجتماعی تفسیر شد.
با این حال، حفظ اتحاد ملی و انسجام اجتماعی نیازمند تداوم گفتوگو، توجه به مطالبات مردم و تقویت سرمایه اجتماعی است. راهپیمایی ۲۲ بهمن میتواند نماد این انسجام باشد، اما پایداری آن در گرو عملکرد سیاستگذاران و مشارکت آگاهانه مردم خواهد بود.
در مجموع، میتوان گفت ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ دستکم در کوتاهمدت، معادلات سیاسی پس از دیماه را تحت تأثیر قرار داد و روایت «ثبات و اتحاد ملی» را تقویت کرد. اینکه این تأثیر تا چه اندازه ماندگار باشد، به تحولات آینده و نحوه مدیریت مسائل کشور بستگی دارد.